http://azergun.com/forum/ Thu, 11 Mar 2010 13:31:09 -0600 MyBB http://azergun.com/forum/showthread.php?tid=337 Mon, 01 Mar 2010 12:45:38 -0600 http://azergun.com/forum/showthread.php?tid=337 http://azergun.com/forum/showthread.php?tid=336 Thu, 25 Feb 2010 05:22:56 -0600 http://azergun.com/forum/showthread.php?tid=336 سوس یال باخیمندان چوخ گری داورانیر لار.]]> سوس یال باخیمندان چوخ گری داورانیر لار.]]> http://azergun.com/forum/showthread.php?tid=335 Sun, 21 Feb 2010 13:11:13 -0600 http://azergun.com/forum/showthread.php?tid=335 بو ایکی عکس خیاوان قاپیسینین اصلان لاری دی کی قاپی دان گوز اولولار!]]> بو ایکی عکس خیاوان قاپیسینین اصلان لاری دی کی قاپی دان گوز اولولار!]]> http://azergun.com/forum/showthread.php?tid=334 Sun, 21 Feb 2010 00:41:40 -0600 http://azergun.com/forum/showthread.php?tid=334 http://azergun.com/forum/showthread.php?tid=333 Wed, 17 Feb 2010 08:13:54 -0600 http://azergun.com/forum/showthread.php?tid=333 http://azergun.com/forum/showthread.php?tid=332 Mon, 15 Feb 2010 03:55:49 -0600 http://azergun.com/forum/showthread.php?tid=332
بو سن،بودا الده قوپوز

نه ایسته سن ال چالاجاق

بودور تنها اومودوموز

***

کونول سن دئ الده چالسین

آلوولانسین،اوره ک یانسین

بلکه ائلیم غمسیز قالسین

بودور تنها اومودوموز

***

توی گونومده،یاس گونومده

مجلیسیمین ان اونونده

قوپوز چالین ائل ایچینده

شعیر اوخویون ائل دیلینده

بودور تنها اومودوموز

موسیقیدیر هر سوزوموز


(ارکین باشکندلی)]]>
بو سن،بودا الده قوپوز

نه ایسته سن ال چالاجاق

بودور تنها اومودوموز

***

کونول سن دئ الده چالسین

آلوولانسین،اوره ک یانسین

بلکه ائلیم غمسیز قالسین

بودور تنها اومودوموز

***

توی گونومده،یاس گونومده

مجلیسیمین ان اونونده

قوپوز چالین ائل ایچینده

شعیر اوخویون ائل دیلینده

بودور تنها اومودوموز

موسیقیدیر هر سوزوموز


(ارکین باشکندلی)]]> http://azergun.com/forum/showthread.php?tid=331 Sun, 14 Feb 2010 03:00:16 -0600 http://azergun.com/forum/showthread.php?tid=331 مثل اینکه همین دیروز بود صدای ونگ ونگ هادی کوچولو شنیده شد و الان پشت لبش سبز نشده دارد میرود سربازی و فردا...!!!
دوستان ! حلالم کنید ، شاید در آن معرکه یک گلوله RPG ساخت چین به پستمان خورد و خرجش باز نشد و....
من در میان شما باشم یا نباشم می گویم به یاد من باشید!
و اگر قسمت شد و گلوله هایمان ساخت وطن شد و به سلامت بازگشتیم از آن دیار! دعایمان کنید...
و دعا کنید که ما ، همه کودکان کچل سرزمین سبزمان دست در دست هم دهیم و تمام قدرتمان را برای رویش موهای سرهایمان به خرج دهیم...
به شما سفارش می کنم یکی از آن صلواتهایتان را که برای سلامتی ایراننده و مینی بوس نثار می کردید برای سربازان هم!(حذف به قرینه!). باشد که مورد رحمت قرار گیریم!
ای کسانی که ایمان آورده اید! به افسران ایستاده در چهارراهها دشنام ندهید که همانا ممکن است من هم یکی از آن آش خورهای سفید پوش باشم!
و بالاخره سفارش می کنم به تمام جوانان فکر نکنید که الان در دانشگاه هستید از این روزها برای شما وجود ندارد! سر شما را هم کچل خواهند کرد به زودی قطعاً!]]> مثل اینکه همین دیروز بود صدای ونگ ونگ هادی کوچولو شنیده شد و الان پشت لبش سبز نشده دارد میرود سربازی و فردا...!!!
دوستان ! حلالم کنید ، شاید در آن معرکه یک گلوله RPG ساخت چین به پستمان خورد و خرجش باز نشد و....
من در میان شما باشم یا نباشم می گویم به یاد من باشید!
و اگر قسمت شد و گلوله هایمان ساخت وطن شد و به سلامت بازگشتیم از آن دیار! دعایمان کنید...
و دعا کنید که ما ، همه کودکان کچل سرزمین سبزمان دست در دست هم دهیم و تمام قدرتمان را برای رویش موهای سرهایمان به خرج دهیم...
به شما سفارش می کنم یکی از آن صلواتهایتان را که برای سلامتی ایراننده و مینی بوس نثار می کردید برای سربازان هم!(حذف به قرینه!). باشد که مورد رحمت قرار گیریم!
ای کسانی که ایمان آورده اید! به افسران ایستاده در چهارراهها دشنام ندهید که همانا ممکن است من هم یکی از آن آش خورهای سفید پوش باشم!
و بالاخره سفارش می کنم به تمام جوانان فکر نکنید که الان در دانشگاه هستید از این روزها برای شما وجود ندارد! سر شما را هم کچل خواهند کرد به زودی قطعاً!]]> http://azergun.com/forum/showthread.php?tid=330 Sun, 07 Feb 2010 04:10:24 -0600 http://azergun.com/forum/showthread.php?tid=330
مطالب این شماره :
مسجد قیزیللی مبدا قیام 29 بهمن تبریز
تراژدی تاسف بار تنها دروازه باقیمانده شهر
دوستت داریم دکل
2009-ون ان یاخشی فیلم لری
دیللرین مقایسه لی تدریسی
باجینین آدین قویدوم اؤزومه
موللا نصر الدینین کیملییی اوزرینده باخیشلار
درست بنویسیم تا درست بخوانیم
فرانسه دن بیر چئویرمه شعر
مئشه
سئوگیمیز، تبریز
بیریسی بوش، بیریسی دولو

و قسمتهای ثابت نشریه :
شولاتلاما : آللاه او قاچمیش شاهی قایتارماسین
اوشاقلار
کیتاب تانیتیمی
دوشونجه
بایاتی فالی
بیر نئچه شعر
سومئر دیلی
آنا دیلینده شعر اؤلچولری
بالیق بیلمه سه، خالیق بیلر : مادر و پسر مدرسه ساز
گل قیزیش
پلنگ صورتی : والنتاین صورتی
سن ده دانیش
قوجامان : آدلیم رسام ، اوستاد مرتضی شریفی
به کارشناس بگو
با هنرمندان آذربایجان : گفتگو با یک مرمت کار
پشت صحنه : یایلیق
آشیق سندن های گلسین : آشیق محمد حسین دهقان
خسته خانا : دابان تیکانی
پیس سؤزلر : اوتانمازچیلیقدیر
برگی از تاریخ : مدینه گولگون
کوپ قاری سی
شما و آفتاب آذربایجان

به همراه ویژه نامه تیم فوتبال شهرداری تبریز : مصاحبه با میثاقیان و علی کریمی ]]>
مطالب این شماره :
مسجد قیزیللی مبدا قیام 29 بهمن تبریز
تراژدی تاسف بار تنها دروازه باقیمانده شهر
دوستت داریم دکل
2009-ون ان یاخشی فیلم لری
دیللرین مقایسه لی تدریسی
باجینین آدین قویدوم اؤزومه
موللا نصر الدینین کیملییی اوزرینده باخیشلار
درست بنویسیم تا درست بخوانیم
فرانسه دن بیر چئویرمه شعر
مئشه
سئوگیمیز، تبریز
بیریسی بوش، بیریسی دولو

و قسمتهای ثابت نشریه :
شولاتلاما : آللاه او قاچمیش شاهی قایتارماسین
اوشاقلار
کیتاب تانیتیمی
دوشونجه
بایاتی فالی
بیر نئچه شعر
سومئر دیلی
آنا دیلینده شعر اؤلچولری
بالیق بیلمه سه، خالیق بیلر : مادر و پسر مدرسه ساز
گل قیزیش
پلنگ صورتی : والنتاین صورتی
سن ده دانیش
قوجامان : آدلیم رسام ، اوستاد مرتضی شریفی
به کارشناس بگو
با هنرمندان آذربایجان : گفتگو با یک مرمت کار
پشت صحنه : یایلیق
آشیق سندن های گلسین : آشیق محمد حسین دهقان
خسته خانا : دابان تیکانی
پیس سؤزلر : اوتانمازچیلیقدیر
برگی از تاریخ : مدینه گولگون
کوپ قاری سی
شما و آفتاب آذربایجان

به همراه ویژه نامه تیم فوتبال شهرداری تبریز : مصاحبه با میثاقیان و علی کریمی ]]> http://azergun.com/forum/showthread.php?tid=329 Thu, 04 Feb 2010 18:31:01 -0600 http://azergun.com/forum/showthread.php?tid=329 http://azergun.com/forum/showthread.php?tid=328 Wed, 03 Feb 2010 14:26:35 -0600 http://azergun.com/forum/showthread.php?tid=328
حرکت ملی آذربایجان پس از انتخابات با دو پدیده کاملا متفاوت از نظر ماهوی مواجه شده است. این دو پدیده ، جنبش سبز و تراختورسازی هستند که در این میان اولی یک پدیده کاملا اجتماعی – سیاسی محسوب می شود و دومی یک پدیده به ظاهر ورزشی به شمار می آید. در چند ماه گذشته هرکدام از این مسایل به مباحث نظری زیادی دامن زدند و واکنش های متفاوتی را برانگیختند. با این که برحسب منطق سیاسی یک موضوع ورزشی در مقام مقایسه با یک موضوع سیاسی نباید چندان مورد توجه یک جنبش اجتماعی – سیاسی قرار می گرفت اما برخلاف تصور رایج این اتفاق رخ داد. با این که برآیند نظرات فعالان حرکت ملی نسبت به جنبش سبز به دلایل زیادی _ که در اینجا محل توجه نیست _ مثبت نبوده است اما مروری کوتاه بر مطالب و نوشته های چند ماه اخیر حرکت ملی آذربایجان نشان می دهد که برداشت نهایی از تاثیر تراختورسازی در فضای عمومی حرکت ملی آذربایجان بسیار مثبت و سازنده بوده است..

استقبال بی سابقه ملت آذربایجان از بازی های تراختورسازی که همراه شد با سکوت دامنه دار آنها در قبال جنبش سبز ، به نوعی زمینه تقابل این دو جریان را در افکار عمومی آذربایجان رقم زد. این امر به خصوص با توجه به مباحث پیرامون سمبل رنگی حرکت تشدید و تقویت شد. رنگ قرمز پس از ظهور جنبش سبز و حضور تراختورسازی به عنوان یکی از گزینه های مطرح سمبل رنگی در مباحث حرکت ملی آذربایجان مطرح شد. به نظر می رسد که شکاف میان دو جریان جنبش سبز و حرکت ملی با توجه به حضور پدیده تراختورسازی و مباحث پیرامون آن افزوده شده است.

ملت آذربایجان در وقایع پس از انتخابات به اقرار همگان با اتخاذ این دو رویکرد ، یعنی سکوت در قبال جنبش سبز و استقبال از پدیده تراختورسازی جلوه های جدیدی از شعور بالای ملی خود را نمایان کردند. این شعور و بینش سیاسی عمیق نهفته در رفتار ملت آذربایجان تنها به یمن پیدایش پدیده تراختورسازی مجال بروز یافت؛ لذا به نظر می رسد که بررسی حضور این پدیده در حرکت ملی آذربایجان از اهمیت بالایی برخوردار باشد. اتفاقات اخیر در بازی های تراختورسازی بهانه خوبی شد که به این مهم بپردازیم. در این مجال تلاش شده است که با اتخاذ یک دیدگاه سازنده به بررسی تمامی ابعاد مثبت و منفی پدیده تراختورسازی و تاثیر آن در حرکت ملی بپردازیم.

امروز دامنه محبوبیت فوتبال تمامی مرزها را درنوردیده است و به عنوان یکی از مهم ترین زمینه های سرگرمی انسان درآمده است. عشق و علاقه مفرط طرفداران فوتبال به این رشته را نمی توان تنها براساس الگوهای رفتاری و روانشناختی طرفداری تبیین کرد. به نظر می رسد که فوتبال در دنیای جدید صرفا یک رشته ورزشی نیست. مبالغ کلانی که در این رشته ورزشی جابجا می شود باعث شده است که افراد زیادی از ظهور صنعت فوتبال سخن بگویند.

پیوند فوتبال با زمینه های فعالیت های تبلیغاتی و تجاری قسمت دیگری از حواشی این رشته ورزشی محسوب می شود. تاثیر فوتبال بر فرهنگ ، ادبیات ، اقتصاد و اجتماع در زمینه های مختلف دیده می شود. اما مهم تر از همه اینها پیوندی است که فوتبال با سیاست پیدا کرده است. فوتبال در دنیای جدید تنها یک "امر ورزشی" نیست بلکه گاهی اوقات تبدیل به یک "امر سیاسی" می شود. این فرآیند چنان دامنه معنای فوتبال را افزایش داده است که برای کشف آن باید پیوندهای پنهان سیاست ، فرهنگ ، اقتصاد و ورزش را کشف کنیم و به تبیین و تفسیر امور ورزشی بپردازیم.

پیوند فوتبال و سیاست شاید در نگاه اول چندان درست و منطقی نباشد. به خصوص آن که در فلسفه فوتبال که توسط فیفا تبلیغ می شود از آن به عنوان فرصتی برای صلح و آشتی بین المللی نام برده شده است. اما بعضی اوقات فقط این سیاست است که می تواند در توضیح و تفسیر متن و حواشی فوتبال عمل کند. در این موارد میدان فوتبال تجلی گاه تضادهای فرهنگی ، مذهبی ، قومی ، زبانی ، ملی ، طبقاتی و تاریخی است. در اینجاست که فوتبال معنایی بیشتر از یک "امر ورزشی" پیدا می کند و تبدیل به "امر سیاسی" می شود.

دربی بوکاجونیورز و ریورپلاته در شهر بوینوس آیرس آرژانتین و همچنین دربی مادونینا یعنی بازی میلان و اینتر ایتالیا به نوعی تداعی کننده تضادهای طبقاتی مستتر در این شهرهاست. به گونه ای که بیشتر افراد ثروتمند و طبقه مرفه در شهر بوینوس آیرس طرفداران تیم ریورپلاته هستند و در سوی دیگر بیشتر طرفداران بوکاجونیورز از طبقه متوسط به پایین هستند که این مسئله دشمنی های زیادی را در میان هواداران دو تیم برانگیخته است و بازی های آن دو را با حاشیه های فراوان همراه ساخته است.

درست به مانند مورد مذکور ، دربی اینتر میلان وآث میلان نیز صف بندی طبقه مرفه به عنوان طرفدار اینتر و طبقه متوسط و پایین به عنوان طرفدار آث میلان است. به نظر می رسد که در تمام دربی های جهان این الگوی طبقاتی و اجتماعی تیم های فوتبال با شدت و ضعف متفاوت تکرار شده باشد و هیچ استثنائی در این زمینه وجود نداشته باشد. با توجه به این دو مثال از دربی های معتبر به جرات می توان ادعا کرد که فوتبال در هیچ کجا به طور کامل از زمینه های طبقاتی و اجتماعی رهایی نیافته و کماکان با سیاست عجین است.

در بیشتر موارد موجود تیم های فوتبال حامل هویت های طبقاتی و اجتماعی خاصی هستند که با منافع سیاسی آنها گره خورده است. پس حتی اگر امروز هم ادعا می شود که این خصایص و ویژگی های طبقاتی در دربی ها کم رنگ شده است ، حداقل رفتار خشونت آمیز طرفداران دو تیم از یک شهر با توجه به همین نوستالوژی های قابل توضیح است. در میان دربیهای جهان شاید دربی گلاسکو یک استثنا باشد که بیشتر حامل تضادهای مذهبی و ملی است و کمتر رنگ بوی طبقاتی یافته است.

بازی رنجرز و سلتیک برای آنها که علاقمند به جنبه های سیاسی فوتبال هستند یکی از جذاب ترین دربی های دنیاست. بازی این دو تیم که از شهر گلاسگو اسکاتلند هستند ، یادآور خاطرات تاریخی جنگ های پروتستان ها و کاتولیک ها در اروپا می باشد. اروپا بعد از ظهور نهضت اصلاح دینی شاهد درگیری های تاریخی پروتستان ها و کاتولیک ها در کشورهای مختلف بود. این تجربه های خونبار به خصوص در کشور انگلستان زمینه ساز دشمنیهای بسیاری در پیروان این دو شعبه مذهبی دین مسیح در شبه جزیره انگلیس شد. تضاد هویتی پروتستان ها و کاتولیک ها امروز بیش از همیشه در بازی دو تیم رنجرز و سلتیک به چشم می خورد.

رنجرز تیم پروتستان شهر گلاسکو و سلتیک تیم کاتولیک همین شهر است. در تاریخچه تیم رنجرز تاسیس آن به پروتستان ها نسبت داده شده است و درباره سلتیک نوشته شده است که این تیم توسط مهاجران ایرلندی و کاتولیک مذهب ایجاد شده است. این مبارزه سمبولیک در مستطیل سبز فوتبال گاه به سکوها و خیابان های شهر گلاسکو نیز کشیده می شود تا طرفداران دو تیم نشان دهند که هنوز هیچ چیز از دامنه مخالفت های آنان با هم نکاسته است. جالب آن که تیم رنجرز تا قبل از سال 1989 هیچ بازیکن کاتولیک مذهب نداشت و این آمار برای تیم سلتیک تاکنون صفر است.

البته تمام بار سیاسی بازی دو تیم مختص به تضادهای مذهبی نیست بلکه به واسطه نقش ایرلندی های مهاجر در تاسیس سلتیک ، این بازی رنگ و بوی ملی و آزادیخواهانه نیز پیدا می کند. ایرلند شمالی که همواره داعیه جدایی از اگلستان را داشته است کشوری است که ترکیب مذهبی جمعیت آن کاتولیک و پروتستان می باشد. در ایرلند گهگاه میان پروتستان ها که بیشتر آنها حامی اتحاد ایرلند و انگلستان هستند و کاتولیک ها که بیشتر آنها بر جدایی از بریتانیای کبیر تاکید دارند درگیریهای پراکنده ای رخ می دهد. اما این درگیری ها در بازی دو تیم گلاسکو و سلتیک به اوج خود می رسد چرا که این میدان فوتبال در نظر آنان به مثابه آوردگاهی است که اندیشه های سیاسی اشان به مصاف هم می رود.

پیروزی و یا شکست برای هر یک از دو تیم در برابر هم چیزی فراتر از پیروزی ها و شکست های معمولی ورزشی است. برای طرفداران دو تیم ، این بازی با غرور ملی و مذهبی آنان پیوند خورده است و یک نبرد حیثیتی محسوب می شود. در اینجا نیز به نظر تفسیرهای مربوط به فلسفه رزش در توضیح و تبیین این مسئله نتواند گامی بردارد. متن و حواشی این بازی فوتبال بدون توجه به ساختارهای مذهبی ، ملی و سیاسی جامعه اسکاتلند و یا به عبارت بهتر کل شبه جزیره انگلستان برای ناظران گنگ و نامفهوم باقی می ماند.

نمونه دیگر این نمایش غرور و حیثیت ملی در زمین فوتبال مربوط به بازی دو تیم آرژانتین و انگلستان در جام جهانی 1986 است. در سال 1982 انگلستان و آرژانتین بر سر مالکیت جزایر فالکلند و یا با تلفظ اسپانیولی مالویناس با هم وارد جنگ شدند که در نتیجه آرژانتین شکست سختی را متحمل شد و این جزایر در اختیار انگلستان قرار گرفت. این شکست که تاثیر بسیار بدی بر غرور و حیثیت ملی مردم آرژانتین داشت تنها به واسطه هنرنمایی مارادونا در بازی دو تیم در جام جهانی بازسازی شد. شادکامی ملی در آرژانتین پس از شکست انگلستان و قهرمانی جام جهانی تا حدود زیادی ریشه در این مسئله داشت.

نمونه امروزی این مورد ، بازی دو تیم آذربایجان و ارمنستان است که با توجه به اشغال قره باغ از جانب ارمنستان و نسل کشی مسلمانان و سوابق متعدد درگیری های مذهبی ، سیاسی ، تاریخی و ملی دو ملت همیشه نه در حکم یک بازی فوتبال که به عنوان نبردی سمبلیک برای احیای غرور و حیثیت ملی به شمار می آید. ترکان آذربایجان (شمالی و جنوبی ) و ترکیه به یک اندازه درگیر حساسیت های این بازی هستند. این بازی در حکم استعاره ای کلی از مبارزه ملی ، تاریخی و سرزمینی ملت آذربایجان با ارمنی هاست.تمام این موارد و مثال های متعدد از زمینه های فوتبالی و ورزشی مقدمه ای بود تا به الگویی برسیم که به نظر کارآیی لازم برای تبیین و تفسیر جایگاه تراختورسازی در حرکت ملی آذربایجان داشته باشد.

بازی فوتبال بارسلونا و رئال مادرید را باید سیاسی ترین رویداد ورزشی دنیا قلمداد کنیم. ال کلاسیکو عنوانی است که به بازی دو تیم رئال مادرید و بارسلونا اطلاق می شود. بارسلونا نماینده ایالت کاتالان است که بر پیراهن آن نیز پرچم این ایالت نقش بسته است. رئال مادرید نماینده پایتخت اسپانیا است که بر گوشه پیراهن آن نقش نظام سلطنتی منقوش در پرچم اسپانیا دیده می شود. این بازی از جنبه های گوناگون دارای بار سیاسی عمیقی است.

باشگاه بارسلونا به نوعی، نهادی برای ترویج فرهنگ و زبان کاتالان است و از این رو عبارت «فراتر از یک باشگاه» را به عنوان شعار خود انتخاب کرده است. بازی دو تیم جلوه ای سیاسی از تقابل فرهنگ و زبان رسمی ماتادورها و فرهنگ و زبان کاتالانی است که تا دهه های اخیر در اسپانیا ممنوع و غیر رسمی بود.

اسپانیا کشوری است که تنوع اقلیت های ملی آن بسیار چشمگیر است. در میان این اقلیت های ملی ، کاتالانی ها از اهمیت بالاتری نسبت به بقیه برخوردار هستند. کاتالانی ها دارای فرهنگ ، تاریخ ، زبان و جغرافیای جداگانه ای نسبت به ماتادورها هستند. بندر بارسلون مرکز ایالت کاتالان محسوب می شود. ملت کاتالان در ادوار گذشته مبارزات دامنه داری را برای احقاق حقوق فرهنگی خود در زمینه های خودمختاری و فدرالیسم انجام داده است که در بیشتر مواقع با سرکوب نیروهای مرکزگرا مواجه شده است. یکی از مهم ترین سمبول های این مبارزه باشگاه بارسلوناست که حتی امروز هم با وجود فدرالیسم فرهنگی و زبانی و وضعیت مطلوب کاتالانی ها در اسپانیا باز هم این امر به گونه ای دیگر تداوم دارد.

البته در کنار روح مبارزات ملی و گرایشات مرکزگریزانه جاری در باشگاه بارسلونا ، باید به تضادهای سیاسی نیروهای چپ و راست در چهارچوب مسابقات دو تیم اشاره کنیم. این مسئله بیشتر ناظر بر دوره ای از تاریخ اسپانیاست که جنگ داخلی در اسپانیا درگرفت. این جنگ که از سال 1936 تا 1939 ادامه داشت منجر به شکست سنگین جبهه متحد چپ و ظهور دیکتاتوری ژنرال فرانکو شد.

بارسلون در آن زمان تبدیل به جبهه ای سراسری شده بود که همه نیروهای چپ ( جمهوری خواه ) آخرین سنگرهای آزادی را در مقابل فاشیسم حفظ می کردند. جبهه مقابل نیروهای جمهوری خواه به رهبری ژنرال فرانکو عمدتا عبارت از سلطنت طلبان ، روحانیون و افسران ارتش بودند که نماینده افکار دست راستی و محافظه کارانه است. بالاخره با فتح بندر بارسلون یعنی پایتخت جمهوری اسپانیا به دست نیروهای فاشیستی دوران طولانی دیکتاتوری فرانکو (1939-1975) آغاز شد. بعد از جنگ های داخلی اسپانیا، زبان کاتالانی و پرچم کاتالان ممنوع شد و تیم ها از استفاده از اسامی غیر اسپانیایی منع شدند. این اقدام سبب شد که باشگاه اجباراً به نام اسپانیایی «Club de Fútbol Barcelona» تغییر نام دهد و همچنین پرچم کاتالونیا را از نماد باشگاه حذف کند.به هر حال این سابقه تاریخی و سیاسی از آنجا که مربوط به تاریخ معاصر اسپانیاست بر افکار عمومی ملت کاتالان تاثیر منفی زیادی داشته است و حساسیت بازی آنها را دوچندان کرده است.

البته این صف بندی نیروهای چپ و راست گویی به گونه ای با تاریخ اسپانیا عجین شده است. بیشتر احزابی که در کاتالان به عنوان مخالف اقتدار حکومت مرکزی اسپانیا شناخته می شوند و آنها که در راه اعطای خودمختاری و اختیارات قانونی بیشتر در چهارچوب فدرالیسم اسپانیا عمل می کنند در زمره احزاب چپ به شمار می آیند. در مقابل رئال مادرید هنوز هم تمثیلی از نیروهای سیاسی راست و محافظه کار است و تغییر چندانی از این لحاظ در موقعیت آن حاصل نشده است. در تصور هوادران بارسا بازیکنان رئال همان لشکر فاشیستی و دست راستی هستند که فرانکو آنها را مامور فتح بارسلون ساخته بود و بازیکنان بارسا جبهه واحد جمهوری خواهان و آزادی خواهان اسپانیا را تشکیل می دهند. بدیهی است که تصور چنین مسایل در ذهن دو طرف بر دامنه تعارضات و دشمنی های آنان بیافزاید و به فوتبال طعم تند و تیز سیاسی ببخشد.

در هر بازی بارسا و رئال تمام این مسایل با هم ترکیب می شوند تا در نیوکمپ یا سانتیاگوبرنابئو شاهد نبردی سیاسی به قدمت تاریخ تاسیس اسپانیا باشیم. این مثال بهترین الگوی فرآیند تبدیل "امر ورزشی" به "امر سیاسی" است که تمام زوایا و ابعاد یک نبرد هویتی را آشکار می سازد. این زمینه های به نسبت مشابه فرهنگی ، زبانی ، تاریخی ، جغرافیایی و جمعیتی بین کاتالان و آذربایجان در کنار احساس مشترک فعالان ملی درباره ماهیت مبارزات هویت طلبانه خود با مبارزات هویت طلبانه کاتالان باعث شده است که فعالان ملی همواره نگاهی تحسین آمیز به تجربه این ملت داشته باشند.

با ظهور پدیده تراختور در حکومت ملی و مقایسه آن با نقشی که بارسلون در احیای فرهنگ و زبان کاتالانی داشته است می توانیم به نکات آموزنده ای از نقش آفرینی یک پدیده ورزشی در مبارزات سیاسی دست یابیم. البته پیش از هر چیز باید عنوان کنیم پروسه ای که در اینجا برای تبیین و تفسیر چگونگی سیاسی شدن یک امر ورزشی استفاده شد از یک دیدگاه خوش بینانه استخراج شده است. در این دیدگاه امکان تجلی امر سیاسی در امر ورزشی با تکیه بر متدهای نوین مورد توجه قرار گرفته است.

در این زمینه پیوستگی سیاست ، فرهنگ ، اقتصاد و ورزش به عنوان امکانی مثبت برای جنبش های اجتماعی–سیاسی معاصر ارزیابی می شود. جنبش های اجتماعی–سیاسی همه حوزه های اجتماعی را به مثابه میدانی قلمداد می کنند که می توانند در آن هویت خاص خود را بروز دهند. حال این حوزه اجتماعی می تواند معطوف به یک زمینه ورزشی ( تیم فوتبال ) باشد یا یک زمینه هنری ( اثرنقاشی ).

مبارزات اجتماعی همان گونه که به اشکال گوناگون در جامعه نمود پیدا می کند به شکل سمبل های ورزشی ، رفتارهای معترضانه هواداران و کارناوال های شادی ورزشی در عرصه ورزش نیز جاری و ساری است. اگر تیم های فوتبال را نماینده تضادهای هویتی در قالب های فرهنگی ، ملی ، مذهبی ، زبانی ، طبقاتی بدانیم پس میدان ورزش به عرصه مبارزات سمبلیک و نمادینی تبدیل می شود که بسیار مورد تاکید تئوری های جنبش های نوین اجتماعی قرار گرفته است.

در مقابل این دیدگاه خوش بینانه دیدگاه دیگری نیز وجود دارد. در این دیدگاه سلطه فرهنگی جوامع مدرن یکی از اساسی ترین مشکلات جامعه بشری قلمداد می شود. هربرت مارکوزه از توده ای شدن فرهنگ و صنعت فرهنگ نوین سخن می گوید. به اعتقاد وی سینما ، سکس ، موسیقی ، تبلیغات و ورزش به عنوان جلوه های گوناگون فرهنگ در جامعه نوین جنبه ای تخدیرکننده دارد. یعنی باعث شادکامی ها و امیدواری های کاذب در افراد می شود و حکومت های توتالیتر از این طریق افراد را کنترل می کنند.

توده ای شدن و یک شکل شدن جامعه به عنوان خطری که جامعه را تهدید می کند در نظر وی از طریق این جلوه های فرهنگی مهیا می شود. همه این موارد با ایجاد آگاهی کاذب افراد را از روند وقایع و اتفاقات مهم جامعه منحرف می کند. کانالیزه شدن افراد در جامعه نوین و تخلیه کنترل شده انرژی روانی آنها در زمینه های دیگر هم جلوی بروز اعتراضات سیاسی را می گیرد و هم باعث شادکامی های مقطعی و تصنعی می شود تا افراد احساس خوشبختی کاذب کنند. اندیشمندان اجتماعی عقیده دارند که ورزش یکی از مهم ترین ابزاری است که با توجه به محبوبیت مردمی مورد سوء استفاده حکومت های توتالتیر قرار می گیرد.

المپیک 1936 برلین بهانه ای بود برای هیتلر و نظام نازی در آلمان تا اقتدار خود را به جهانیان نشان دهد. البته در کنار این نمایش اقتدار هیتلر به دنبال آن بود که همبستگی و غرور ملی آلمانی ها را با اتکا به پیروزی های ورزشی متعدد افزایش دهد و برتری نژاد آریا را بر دیگر نژادهای بشری نشان دهد. درست دو سال بعد در جام جهانی 1938 نوبت به موس.لینی و ایتالیا رسید که در عرصه فوتبال برتری های خویش را برهمگان تحمیل کنند. ایتالیا به حکم میزبانی و حمایت آشکار داوران و فشارهای سیاسی توانست کاپ این دوره را به خود اختصاص دهد و گامی بزرگ برای ارائه چهره ای موجه و ملی از حزب فاشیست در میام مردم ایتالیا ترسیم کند. جام جهانی 1978 آرژانتین نیز در حکم همین کنال تخلیه انرژی و شادکامی کاذب محسوب می شد. آرژانتین در آن دوران به طور گسترده درگیر آشوب ها و اعتراضات سیاسی مردمی به دولت کودتا بود. اما با قهرمانی در جام جهانی این اتفاق به عنوان مسکنی برای کاهش اعتراضات مردمی عمل کرد و سهم مهمی در آرامش جامعه داشت.

اکثر حکومت های دیکتاتوری فوتبال را عرصه‌اي مناسب براي يك نمايش سياسي می دانند. آنها فوتبال را تحت كنترل خود درمي‌آورند تا سيطره‌ شان را بر مردم تحكيم كنند. فوتبال در اين كشورها با سياست پيوند عميق‌تري دارد زيرا در كشورهاي ديكتاتوري همه چيز در خدمت سياست است و سياست در خدمت مردم نيست. عرصه ورزش و به خصوص فوتبال در دنیای مدرن به طور کلی محل نمایش اقتدار سیاسی نظام سیاسی ، افزایش مقبولیت و مشروعیت حکومت ، نمادسازی از رهبران موفق و مردمی ، انحراف افکار عمومی از مشکلات اساسی جامعه ، جبران شکست های ملی در عرصه های ورزشی و ایجاد همبستگی و غرور ملی استفاده می کند.

اگر به پدیده تراختور در حرکت ملی را از دیدگاه اول مود بررسی قرار دهیم باید عنوان کنیم که حرکت ملی یک جنبش اجتماعی – سیاسی است که در مبارزات سیاسی خویش از ترکیب الگوهای مبارزاتی کلاسیک و نوین استفاده می کند. جدا از مبارزات سیاسی کلاسیک در تاریخچه حرکت استفاده از الگوهای مبارزاتی نوین هم بکرات دیده می شود.

حرکت ملی پیش ازاین در ادوار مختلف بر مبارزات سمبیلک که حامل بار هویتی و سیاسی ملت آذربایجان باشد استفاده کرده است. کارناوال شادی ای که در روز تولد بابک برگزار می شد بهترین نمونه برای بررسی است. این پدیده در سال های پیشین به مناسبت تولد بابک در قلعه برگزار می شد و دارای یک بعد سمبلیک هویتی برجسته بود. این امر به منزله کانالی برای ارتباط مستقیم با مردم و آگاهی دهی ملی به مردم استفاده می شد. اجرای برنامه هایی که ناظر بر هویت ملی آذربایجان بود مانند موسیقی ، رقص ، شعر خوانی ترکی و در کنار آن میتینگ های سیاسی مراسم قلعه را به مکانی مناسب برای بیداری ملت آذربایجان تبدیل می کرد. در نهایت حاکمیت با توجه به خطراتی که از این ناحیه متوجه آن می شد با تمام قوا جلوی برگزاری این مراسم را گرفت.

امروز با نگاه به پدیده تراختورسازی و حضور صدهزار نفری مردم در استادیوم به نوعی خاطرات قلعه بابک برای فعالان ملی تجدید شده است. اکنون فضای ملی آذربایجان چنان بر بازی های تراختور سایه افکنده است که در چشم اکثر مردم این بازی در حکم یک مبارزه سمبلیک و هویتی نگریسته می شود. اثرات آگاهی بخش ملی این بازی فوتبال هر روز بیشتر از گذشته مورد تاکید فعالان ملی قرار می گیرد. بعد سمبلیک تیم تراختورسازی برای ملت آذربایجان چیزی است که نمی تواند مورد انکار کسی قرار بگیرد. تفسیر و توضیح پدیده تراختوربا دیدگاه اول حاوی نکات مثبت فراوانی است و نزدیکی این الگو را به الگوهای جهانی به خصوص بارسا نشان می دهد.

دیدگاه دوم سوء استفاده یک حکومت توتالتیر و دیکتاتوری را از یک تیم ورزشی مورد توجه قرار می دهد. از این منظر بدبینانه تراختور به مثابه ابزاری است که برای تخلیه انرژی و کانالیزه شدن پتانسیل های مردمی مورد استفاده قرار می گیرد. این مسئله به خصوص با توجه به فضای ملتهب سیاسی کنونی ایران بهترین بهانه برای حکومت به شمار می رفت تا از این ابزار برای مشغول نگه داشتن افکار عمومی و عدم توجه به مسایل جاری کشور بهره ببرد. از آنجا که حکومت در یک موقعیت کنترل شده و استریلیزه فضای ملی آذربایجان را شبیه سازی می کند بنابراین مانع از آزادی انرژی ها و پتانسیل های حقیقی در مبارزات سیاسی واقعی آذربایجان خواهد شد.

تطبیق دیدگاه دوم بر پدیده تراختور و حرکت ملی دورنمای امیدوار کننده ای از آن به دست نمی دهد. با توجه به وضعیت سیاسی موجود در ایران و توتالیتاریسم حاکم در ایران اگر اندکی با دقت و بدون تعصب نگاه کنیم امکان بروز این وضعیت را خواهیم دید. البته در این باره نیز نباید راه افراط را در پیش گرفت و دچار توهم توطئه شد. بهتر است که در این زمینه دیدگاهی واقع بینانه و منطبق با واقعیت های موجود داشته باشیم.

برای بهره برداری از نکات مثبت و منفی این دو دیدگاه بهتر است که با دیدی ترکیبی و مقایسه ای تطبیقی وضعیت تراختور در آذربایجان با وضعیت بارسا در کاتالان مباحث را به صورت عینی و با بررسی فوایدی که این پدیده می تواند داشته باشد و هزینه هایی که حرکت می تواند از این بابت متحمل شود پی بگیریم.

حضور تراختور در لیگ برتر و ایجاد موج های قرمز سراسری در مناطق ترک نشین یک بار دیگر زمینه های تضاد و تعارض هویتی ما بین فارس و ترک را با شدت بیشتری فراهم کرد. استقبال گسترده ملت آذربایجان از بازیهای تراختورسازی و نمایش شعور و فرهنگ بالای تماشاگران در بازی های این تیم که در واقعیت تا حدود زیادی فضای دوقطبی حاکم بر فوتبال ایران را شکست چندان به مذاق دست اندرکاران امور ورزشی در ایران اعم از مسئولان فدارسیون و روزنامه نگاران خوش نیامد. مقاومتی که تمام مسئولان ورزشی و اصحاب رسانه برای جلوگیری از داستان قرمزته – آبیته از خود نشان می دهند یک بار دیگر به وضوح نشان داد که در ایران ساختار شوونیسم در نظام سیاسی نه تنها می خواهد در عرصه های سیاسی ، فرهنگی ، اجتماعی ، اقتصادی اقتدار خود را حفظ کند بلکه در عرصه ورزشی نیز از شکست اقتدار خویش واهمه دارد . سانترالیسم و شوونیسم حاکم در ایران اگرچه در روند آسیملاسیون فرهنگی و زبانی ملت آذربایجان حالت نهفته دارد اما در این عرصه ورزشی به صورت آشکار خود را نشان داده است. شعارهای نژادپرستانه و توهین آمیز به ملت آذربایجان در بازی های تیم تراختور که در اکثر شهرهای فارس نشین دیده شده است در کنار کارشکنی و سنگ اندازی همه مسئولان کشوری و استانی نشان از بغض و دشمنی دیرینه آنها نسبت به آذربایجان دارد.

باید عنوان کنیم که شاید هیچ پدیده ای به اندازه تراختور نمی توانست تضادهای مرکز – پیرامون را تا این اندازه در هواداران معمولی این تیم ایجاد کند. هواداران معمولی و ورزشی تراختورسازی که روزی تنها منبع هویتی آنها تیم تراختور بود با افزایش بعد ملی به بعد ورزشی تراختور احساس هویت مضاعفی پیرامون آذربایجان می یابند. روند رو به اافزایش شعارهای ملی به زبان ترکی که از ابتدای لیگ آغاز شده است و هر روز کیفیت بیشتری پیدا کرده است در کنار استقبال گسترده مردم دیگر هیچ شکی باقی نمی گذارد که روح ملی آذربایجان بر این بازی ها سایه افکنده است.

بازی تراختور با تیم های مناطق مرکزی همچون تهران و اصفهان حامل تضادهای مرکز – پیرامون است و حقایق تضاد ملی موجود در میان فارس و ترک را در جغرافیای سیاسی ایران به نمایش می گذارد. این تضاد در عرصه ورزشی فرصتی را برای ملت آذربایجان فراهم آورده است تا با حضور در استادیوم و استقبال گسترده از بازی های این تیم همبستگی ملی خود را به نمایش بگذارند و مطالبات ملی اشان را در قالب شعارهای ملی مطرح کنند. تراختورنمادی است که همه آذربایجانیان در پناه آن تمایز هویتی ، فرهنگی و زبانی خویش را از دیگر مناطق ایران نشان می دهند. با این مقایسه اجمالی میان تراختور و بارسا ، به نقش حرکت ملی آذربایجان در قبال این پدیده می پردازیم.

ابتدا به ساکن باید عنوان کنیم که پیدایش پدیده تراختور در حرکت ملی مدیون ذهنیت پراگماتیک فعالان است. حرکت بدون ترس و واهمه از انگ زنی نیروهای رقیب و در فضایی ملتهب و متشنج که تقریبا تمام نقط ایران را به خود مشغول کرده بود وارد بازی تراختور شد. با گذشت زمان و پرورش هر چه بیشتر موضوع ، زمینه های جدیدی در این باره پیش روی فعالان قرار می گرفت. همان طور که در متن اشاره کردیم همزمانی پیدایش تراختور و جنبش سبز دلیلی شد تا فعالان ملی در پناه آن و رنگ های قرمز طرفداران ، جدایی خویش را از این جریان هرچه بیشتر آشکار کنند.

گزینه تراختور درست زمانی پیش روی فعالان قرار گرفت که تمام منافذ ارتباطی مستقیم حرکت با مردم توسط حکومت بسته شده بود. همچنین پیرو اتفاقات بعد از انتخابات حرکت دچار رکود و انفعال بود بنابراین پیدایش یک زمینه جدید و گسترده مانند تراختور که با اقبال افکار عمومی ملت آذربایجان مواجه بود ، بهترین فرصت برای بازیابی روحیه فعالان برای فعالیت های آتی به شمار می رفت.

بازی های تراختور نشان داد که مبارزات حرکت ملی آذربایجان در زمینه بیداری شعور و آگاهی ملی به مرحله ای غیرقابل برگشت رسیده است. این استقبال گسترده در شهرهای مختلف آذربایجان همچون تبریز ، اردبیل و ارومیه تنها در سایه شعور ملی آذربایجان توجیه پذیر است که امکان همبستگی ملی را در میان مردم این شهرها در حول و حوش یک موضوع مشترک فراهم کرده است. این موضوع مشترک در اینجا یک تیم ورزشی است که از نگاه ملت آذربایجان در حکم نمادی از هویت ملی آنان به شمار می آید. بنابراین در افکار عمومی حمایت از آن یک وظیفه ملی است.

به نظر می رسد که با حضور تراختور روند بیداری شعور ملی آذربایجان شتاب بیشتری گرفته است. حرکت ملی صاحب فرصتی شده است تا هویت آذربایجانی را در فضای عمومی و در میان مردم به شکل گسترده و فراگیر مطرح کند. این تجربه شاید تنها قابل مقایسه با تجربه قلعه بابک باشد که حرکت توانست گام های بزرگی را در عمومی کردن امر سیاسی بردارد. البته در این میان تفاوت هایی نیز در میان این دو تجربه وجود دارد که باید مورد توجه قرار بگیرد. اگر در مراسم قلعه بابک ابتکار عمل با فعالان ملی بود و آنها می توانستند این فضا را کنترل و مدیریت کنند اما در بازی های تراختور به علت فضای استریلیزه استادیوم ورزشی ، قدرت مانور فعالان ملی و دامنه فعالیت آنان محدود می شود. به یک معنا چون در اینجا تمام شرایط تحت کنترل و مدیریت فعالان ملی نیست پس فعالیت در این زمینه برخلاف تجربه قلعه بابک ، نیازمند دقت بیشتری است و ریزه کاری زیادی دارد.

فعالان ملی باید توجه داشته باشند که تلاش خود را متمرکز بر مدیریت هرچه بیشتر فضای موجود از حواشی و متن این بازی متمرکز مکنند تا گام های خود را در زمینه بیداری شعور ملی آذربایجان با قدرت بیشتری بردارند. تراختور تیمی است که برخلاف بارسا یک تیم خصوصی و مردمی نیست و وابسته به یک کارخانه دولتی و سپاه پاسداران است و بنابراین نهادهای امنیتی و حکومتی می توانند زمینه حذف آن را از لیگ برتر فراهم بیاورند. همان طور که در این چند وقت زمزمه هایی مبنی بر این مسئله از گوشه و کنار شنیده شد. این بدان معناست از آنجا که زمینه های کنترل و مدیریت نهادهای حکومتی و امنیتی وجود دارد نباید حرکت ملی با تمام توان و انرژی وارد این میدان شود.

امروز نهادهای امنیتی بیش از همیشه با خطرات و حواشی بازی تراختورسازی درگیرهستند. آنها سایت های طرفداری را تحت کنترل قرار می دهند ، با پوسترهای تراختور برخورد می کنند ، راه sms های نظرسنجی را برای برنامه نظرسنجی می بنند ، برای جایگیزینی تلفظ رسمی و دولتی "تراکتور" بجای تلفظ عامیانه و مردمی " تراختور" تلاش می کنند، به دنبال طراحی شعارهای جهت دار هستند و در بازی های اخیر همیشه تعدادی از تماشاگران را بازداشت می کنند. حتی مسئولان استانی و نمایندگان مجلسی که در ابتدا از حمایت همه جانبه از تیم تراختور دم می زدند با وقایع اتفاق افتاده موضع خویش را تعدیل و تصحیح کرده اند.

آنها که از سیاسی شدن بازی های تراختورسازی می ترسند به اقدامات تقابلی دست می زنند غافل از آن که که همه این مسایل بر ابعاد سیاسی تراختور می افزاید. بحث مدیریت و کنترل فضای پیرامون حول و حوش تراختور از این مسایل نشات می گیرد. به طور قطع مدنظر فعالان ملی از بازی های تراختور افزایش شعور ملی است. این همان فرایند تبدیل "امر ورزشی" به "امر سیاسی" است که در جای جای مطلب به آن اشاره شده است. به عبارت بهتر در این پروسه فوتبال است که در خدمت سیاست قرار می گیرد. به نظر می رسد تا مقطع کنونی فعالان ملی موفق شده اند که فضای عمومی متن و حاشیه بازی های تراختور را تحت کنترل خود به دست آورند و به آن رنگ و بوی ملی ببخشند.

اما حالت دیگری نیز می توان متصور شد. در این حالت این سیاست است که در خدمت فوتبال قرار می گیرد. یعنی همان کانالیزه شدن پتانسیل های اعتراضی و احساس روانی خوشایند ناشی از تخلیه انرژی است. به نظر ، غلبه احساسات بر فعالان ملی عمده عاملی است که باعث می شود در این دام بیفتیم. فعالان ملی باید به یاد داشته باشند که تراختور تنها یکی از زمینه های گوناگون فعالیت حرکت شمرده می شود و امتیاز آن در افزایش شعور و آگاهی ملی است. حرکت نباید تمام پتانسیل و انرژی خویش را برای تراختور صرف کند بلکه در این زمینه باید نقش راهبری و مدیریت امکانات مثبتی که از این بابت فراهم شده است برعهده بگیرد. یعنی فعالان نباید اسیر جو و احساسات شوند بلکه باید مدیریت و کنترل فضا را در اختیار داشته باشند. در این مدت شبکه های اجتماعی هوادارای ، حلقه های بلاگی ، سایت های اینترنتی و کمپین های زیادی در پیرامون تراختور ایجاد شده است که با قطع یقین می توان گفت که فضای مسلط آنها ملی است. این تنها گوشه ای از امکان مثبت ایجاد شده است که می تواند مورد استفاده و بهره بردای حرکت قرار بگیرد.

در نهایت با طرح این پیش فرض منفی که تراختور به مثابه کانالی است که موجبات تخلیه انرژی مردم می شود و از بروز اعتراضات اصیل مردمی ممانعت به عمل می رود به گوشه دیگری از واقعیات مطرح درباره این پدیده می پردازیم. این پیش فرض منفی که بیشتر از سوی مخالفان و ناراضیان از سکوت آذربایجان در قبال جنبش سبز مطرح می شود بر این استدلال استوار است که حکومت با بازی تراختورسازی افکار عمومی آذربایجان را به خود مشغول داشته و موجبات تخلیه انرژی آنها را فراهم کرده است تا در نتیجه باعث جدایی مردم آذربایجان از اعتراضات سراسری ایران شود. حتی اگر این پیش فرض منفی را هم مبنا قرار دهیم با مشاهده روند کنونی تراختور در حرکت باید اذعان کنیم که این فرصت نه در غیرسیاسی شدن فضای عمومی آذربایجان که در سیاسی شدن هر چه بیشتر آن عمل کرده است. این مسئله شاید از آن رو مورد اعتراض و مخالفت جریان های مرکزگرا قرار گرفته است که این سیاسی شدن در جهت منافع آنان قرار نداشته است و بیشتر معطوف به منافع سیاسی حرکت ملی بوده است.

در هر حال امکانات مثبت و سازنده تراختور ماحصل ماهیت انعطاف پذیر و پراگماتیک حرکت است که همیشه به عنوان یک امتیاز توانسته است آن را از بن بست و انفعال خارج کند. حرکت ملی همچنان که پیش از این صفحه های جدیدی در مبارزه اجتماعی، سیاسی، اقتصادی، فرهنگی، هنری، ادبیاتی با شوونیسم گشوده بود این بار با آمادگی و احاطه بیشتر پا به عرصه های ورزشی گذاشته است. دامنه مبارزات حرکت ملی آذربایجان هر روز گسترده تر می شود و امیداواری ها برای حصول به اهداف مورد نظر افزوده می شود. بنابراین حرکت ملی تا آن روز که به اهداف خود دست یابد باید به فکر تعمیق مبارزات خویش در تمامی زمینه ها باشد.



گلجک بیزیمدیر]]>
حرکت ملی آذربایجان پس از انتخابات با دو پدیده کاملا متفاوت از نظر ماهوی مواجه شده است. این دو پدیده ، جنبش سبز و تراختورسازی هستند که در این میان اولی یک پدیده کاملا اجتماعی – سیاسی محسوب می شود و دومی یک پدیده به ظاهر ورزشی به شمار می آید. در چند ماه گذشته هرکدام از این مسایل به مباحث نظری زیادی دامن زدند و واکنش های متفاوتی را برانگیختند. با این که برحسب منطق سیاسی یک موضوع ورزشی در مقام مقایسه با یک موضوع سیاسی نباید چندان مورد توجه یک جنبش اجتماعی – سیاسی قرار می گرفت اما برخلاف تصور رایج این اتفاق رخ داد. با این که برآیند نظرات فعالان حرکت ملی نسبت به جنبش سبز به دلایل زیادی _ که در اینجا محل توجه نیست _ مثبت نبوده است اما مروری کوتاه بر مطالب و نوشته های چند ماه اخیر حرکت ملی آذربایجان نشان می دهد که برداشت نهایی از تاثیر تراختورسازی در فضای عمومی حرکت ملی آذربایجان بسیار مثبت و سازنده بوده است..

استقبال بی سابقه ملت آذربایجان از بازی های تراختورسازی که همراه شد با سکوت دامنه دار آنها در قبال جنبش سبز ، به نوعی زمینه تقابل این دو جریان را در افکار عمومی آذربایجان رقم زد. این امر به خصوص با توجه به مباحث پیرامون سمبل رنگی حرکت تشدید و تقویت شد. رنگ قرمز پس از ظهور جنبش سبز و حضور تراختورسازی به عنوان یکی از گزینه های مطرح سمبل رنگی در مباحث حرکت ملی آذربایجان مطرح شد. به نظر می رسد که شکاف میان دو جریان جنبش سبز و حرکت ملی با توجه به حضور پدیده تراختورسازی و مباحث پیرامون آن افزوده شده است.

ملت آذربایجان در وقایع پس از انتخابات به اقرار همگان با اتخاذ این دو رویکرد ، یعنی سکوت در قبال جنبش سبز و استقبال از پدیده تراختورسازی جلوه های جدیدی از شعور بالای ملی خود را نمایان کردند. این شعور و بینش سیاسی عمیق نهفته در رفتار ملت آذربایجان تنها به یمن پیدایش پدیده تراختورسازی مجال بروز یافت؛ لذا به نظر می رسد که بررسی حضور این پدیده در حرکت ملی آذربایجان از اهمیت بالایی برخوردار باشد. اتفاقات اخیر در بازی های تراختورسازی بهانه خوبی شد که به این مهم بپردازیم. در این مجال تلاش شده است که با اتخاذ یک دیدگاه سازنده به بررسی تمامی ابعاد مثبت و منفی پدیده تراختورسازی و تاثیر آن در حرکت ملی بپردازیم.

امروز دامنه محبوبیت فوتبال تمامی مرزها را درنوردیده است و به عنوان یکی از مهم ترین زمینه های سرگرمی انسان درآمده است. عشق و علاقه مفرط طرفداران فوتبال به این رشته را نمی توان تنها براساس الگوهای رفتاری و روانشناختی طرفداری تبیین کرد. به نظر می رسد که فوتبال در دنیای جدید صرفا یک رشته ورزشی نیست. مبالغ کلانی که در این رشته ورزشی جابجا می شود باعث شده است که افراد زیادی از ظهور صنعت فوتبال سخن بگویند.

پیوند فوتبال با زمینه های فعالیت های تبلیغاتی و تجاری قسمت دیگری از حواشی این رشته ورزشی محسوب می شود. تاثیر فوتبال بر فرهنگ ، ادبیات ، اقتصاد و اجتماع در زمینه های مختلف دیده می شود. اما مهم تر از همه اینها پیوندی است که فوتبال با سیاست پیدا کرده است. فوتبال در دنیای جدید تنها یک "امر ورزشی" نیست بلکه گاهی اوقات تبدیل به یک "امر سیاسی" می شود. این فرآیند چنان دامنه معنای فوتبال را افزایش داده است که برای کشف آن باید پیوندهای پنهان سیاست ، فرهنگ ، اقتصاد و ورزش را کشف کنیم و به تبیین و تفسیر امور ورزشی بپردازیم.

پیوند فوتبال و سیاست شاید در نگاه اول چندان درست و منطقی نباشد. به خصوص آن که در فلسفه فوتبال که توسط فیفا تبلیغ می شود از آن به عنوان فرصتی برای صلح و آشتی بین المللی نام برده شده است. اما بعضی اوقات فقط این سیاست است که می تواند در توضیح و تفسیر متن و حواشی فوتبال عمل کند. در این موارد میدان فوتبال تجلی گاه تضادهای فرهنگی ، مذهبی ، قومی ، زبانی ، ملی ، طبقاتی و تاریخی است. در اینجاست که فوتبال معنایی بیشتر از یک "امر ورزشی" پیدا می کند و تبدیل به "امر سیاسی" می شود.

دربی بوکاجونیورز و ریورپلاته در شهر بوینوس آیرس آرژانتین و همچنین دربی مادونینا یعنی بازی میلان و اینتر ایتالیا به نوعی تداعی کننده تضادهای طبقاتی مستتر در این شهرهاست. به گونه ای که بیشتر افراد ثروتمند و طبقه مرفه در شهر بوینوس آیرس طرفداران تیم ریورپلاته هستند و در سوی دیگر بیشتر طرفداران بوکاجونیورز از طبقه متوسط به پایین هستند که این مسئله دشمنی های زیادی را در میان هواداران دو تیم برانگیخته است و بازی های آن دو را با حاشیه های فراوان همراه ساخته است.

درست به مانند مورد مذکور ، دربی اینتر میلان وآث میلان نیز صف بندی طبقه مرفه به عنوان طرفدار اینتر و طبقه متوسط و پایین به عنوان طرفدار آث میلان است. به نظر می رسد که در تمام دربی های جهان این الگوی طبقاتی و اجتماعی تیم های فوتبال با شدت و ضعف متفاوت تکرار شده باشد و هیچ استثنائی در این زمینه وجود نداشته باشد. با توجه به این دو مثال از دربی های معتبر به جرات می توان ادعا کرد که فوتبال در هیچ کجا به طور کامل از زمینه های طبقاتی و اجتماعی رهایی نیافته و کماکان با سیاست عجین است.

در بیشتر موارد موجود تیم های فوتبال حامل هویت های طبقاتی و اجتماعی خاصی هستند که با منافع سیاسی آنها گره خورده است. پس حتی اگر امروز هم ادعا می شود که این خصایص و ویژگی های طبقاتی در دربی ها کم رنگ شده است ، حداقل رفتار خشونت آمیز طرفداران دو تیم از یک شهر با توجه به همین نوستالوژی های قابل توضیح است. در میان دربیهای جهان شاید دربی گلاسکو یک استثنا باشد که بیشتر حامل تضادهای مذهبی و ملی است و کمتر رنگ بوی طبقاتی یافته است.

بازی رنجرز و سلتیک برای آنها که علاقمند به جنبه های سیاسی فوتبال هستند یکی از جذاب ترین دربی های دنیاست. بازی این دو تیم که از شهر گلاسگو اسکاتلند هستند ، یادآور خاطرات تاریخی جنگ های پروتستان ها و کاتولیک ها در اروپا می باشد. اروپا بعد از ظهور نهضت اصلاح دینی شاهد درگیری های تاریخی پروتستان ها و کاتولیک ها در کشورهای مختلف بود. این تجربه های خونبار به خصوص در کشور انگلستان زمینه ساز دشمنیهای بسیاری در پیروان این دو شعبه مذهبی دین مسیح در شبه جزیره انگلیس شد. تضاد هویتی پروتستان ها و کاتولیک ها امروز بیش از همیشه در بازی دو تیم رنجرز و سلتیک به چشم می خورد.

رنجرز تیم پروتستان شهر گلاسکو و سلتیک تیم کاتولیک همین شهر است. در تاریخچه تیم رنجرز تاسیس آن به پروتستان ها نسبت داده شده است و درباره سلتیک نوشته شده است که این تیم توسط مهاجران ایرلندی و کاتولیک مذهب ایجاد شده است. این مبارزه سمبولیک در مستطیل سبز فوتبال گاه به سکوها و خیابان های شهر گلاسکو نیز کشیده می شود تا طرفداران دو تیم نشان دهند که هنوز هیچ چیز از دامنه مخالفت های آنان با هم نکاسته است. جالب آن که تیم رنجرز تا قبل از سال 1989 هیچ بازیکن کاتولیک مذهب نداشت و این آمار برای تیم سلتیک تاکنون صفر است.

البته تمام بار سیاسی بازی دو تیم مختص به تضادهای مذهبی نیست بلکه به واسطه نقش ایرلندی های مهاجر در تاسیس سلتیک ، این بازی رنگ و بوی ملی و آزادیخواهانه نیز پیدا می کند. ایرلند شمالی که همواره داعیه جدایی از اگلستان را داشته است کشوری است که ترکیب مذهبی جمعیت آن کاتولیک و پروتستان می باشد. در ایرلند گهگاه میان پروتستان ها که بیشتر آنها حامی اتحاد ایرلند و انگلستان هستند و کاتولیک ها که بیشتر آنها بر جدایی از بریتانیای کبیر تاکید دارند درگیریهای پراکنده ای رخ می دهد. اما این درگیری ها در بازی دو تیم گلاسکو و سلتیک به اوج خود می رسد چرا که این میدان فوتبال در نظر آنان به مثابه آوردگاهی است که اندیشه های سیاسی اشان به مصاف هم می رود.

پیروزی و یا شکست برای هر یک از دو تیم در برابر هم چیزی فراتر از پیروزی ها و شکست های معمولی ورزشی است. برای طرفداران دو تیم ، این بازی با غرور ملی و مذهبی آنان پیوند خورده است و یک نبرد حیثیتی محسوب می شود. در اینجا نیز به نظر تفسیرهای مربوط به فلسفه رزش در توضیح و تبیین این مسئله نتواند گامی بردارد. متن و حواشی این بازی فوتبال بدون توجه به ساختارهای مذهبی ، ملی و سیاسی جامعه اسکاتلند و یا به عبارت بهتر کل شبه جزیره انگلستان برای ناظران گنگ و نامفهوم باقی می ماند.

نمونه دیگر این نمایش غرور و حیثیت ملی در زمین فوتبال مربوط به بازی دو تیم آرژانتین و انگلستان در جام جهانی 1986 است. در سال 1982 انگلستان و آرژانتین بر سر مالکیت جزایر فالکلند و یا با تلفظ اسپانیولی مالویناس با هم وارد جنگ شدند که در نتیجه آرژانتین شکست سختی را متحمل شد و این جزایر در اختیار انگلستان قرار گرفت. این شکست که تاثیر بسیار بدی بر غرور و حیثیت ملی مردم آرژانتین داشت تنها به واسطه هنرنمایی مارادونا در بازی دو تیم در جام جهانی بازسازی شد. شادکامی ملی در آرژانتین پس از شکست انگلستان و قهرمانی جام جهانی تا حدود زیادی ریشه در این مسئله داشت.

نمونه امروزی این مورد ، بازی دو تیم آذربایجان و ارمنستان است که با توجه به اشغال قره باغ از جانب ارمنستان و نسل کشی مسلمانان و سوابق متعدد درگیری های مذهبی ، سیاسی ، تاریخی و ملی دو ملت همیشه نه در حکم یک بازی فوتبال که به عنوان نبردی سمبلیک برای احیای غرور و حیثیت ملی به شمار می آید. ترکان آذربایجان (شمالی و جنوبی ) و ترکیه به یک اندازه درگیر حساسیت های این بازی هستند. این بازی در حکم استعاره ای کلی از مبارزه ملی ، تاریخی و سرزمینی ملت آذربایجان با ارمنی هاست.تمام این موارد و مثال های متعدد از زمینه های فوتبالی و ورزشی مقدمه ای بود تا به الگویی برسیم که به نظر کارآیی لازم برای تبیین و تفسیر جایگاه تراختورسازی در حرکت ملی آذربایجان داشته باشد.

بازی فوتبال بارسلونا و رئال مادرید را باید سیاسی ترین رویداد ورزشی دنیا قلمداد کنیم. ال کلاسیکو عنوانی است که به بازی دو تیم رئال مادرید و بارسلونا اطلاق می شود. بارسلونا نماینده ایالت کاتالان است که بر پیراهن آن نیز پرچم این ایالت نقش بسته است. رئال مادرید نماینده پایتخت اسپانیا است که بر گوشه پیراهن آن نقش نظام سلطنتی منقوش در پرچم اسپانیا دیده می شود. این بازی از جنبه های گوناگون دارای بار سیاسی عمیقی است.

باشگاه بارسلونا به نوعی، نهادی برای ترویج فرهنگ و زبان کاتالان است و از این رو عبارت «فراتر از یک باشگاه» را به عنوان شعار خود انتخاب کرده است. بازی دو تیم جلوه ای سیاسی از تقابل فرهنگ و زبان رسمی ماتادورها و فرهنگ و زبان کاتالانی است که تا دهه های اخیر در اسپانیا ممنوع و غیر رسمی بود.

اسپانیا کشوری است که تنوع اقلیت های ملی آن بسیار چشمگیر است. در میان این اقلیت های ملی ، کاتالانی ها از اهمیت بالاتری نسبت به بقیه برخوردار هستند. کاتالانی ها دارای فرهنگ ، تاریخ ، زبان و جغرافیای جداگانه ای نسبت به ماتادورها هستند. بندر بارسلون مرکز ایالت کاتالان محسوب می شود. ملت کاتالان در ادوار گذشته مبارزات دامنه داری را برای احقاق حقوق فرهنگی خود در زمینه های خودمختاری و فدرالیسم انجام داده است که در بیشتر مواقع با سرکوب نیروهای مرکزگرا مواجه شده است. یکی از مهم ترین سمبول های این مبارزه باشگاه بارسلوناست که حتی امروز هم با وجود فدرالیسم فرهنگی و زبانی و وضعیت مطلوب کاتالانی ها در اسپانیا باز هم این امر به گونه ای دیگر تداوم دارد.

البته در کنار روح مبارزات ملی و گرایشات مرکزگریزانه جاری در باشگاه بارسلونا ، باید به تضادهای سیاسی نیروهای چپ و راست در چهارچوب مسابقات دو تیم اشاره کنیم. این مسئله بیشتر ناظر بر دوره ای از تاریخ اسپانیاست که جنگ داخلی در اسپانیا درگرفت. این جنگ که از سال 1936 تا 1939 ادامه داشت منجر به شکست سنگین جبهه متحد چپ و ظهور دیکتاتوری ژنرال فرانکو شد.

بارسلون در آن زمان تبدیل به جبهه ای سراسری شده بود که همه نیروهای چپ ( جمهوری خواه ) آخرین سنگرهای آزادی را در مقابل فاشیسم حفظ می کردند. جبهه مقابل نیروهای جمهوری خواه به رهبری ژنرال فرانکو عمدتا عبارت از سلطنت طلبان ، روحانیون و افسران ارتش بودند که نماینده افکار دست راستی و محافظه کارانه است. بالاخره با فتح بندر بارسلون یعنی پایتخت جمهوری اسپانیا به دست نیروهای فاشیستی دوران طولانی دیکتاتوری فرانکو (1939-1975) آغاز شد. بعد از جنگ های داخلی اسپانیا، زبان کاتالانی و پرچم کاتالان ممنوع شد و تیم ها از استفاده از اسامی غیر اسپانیایی منع شدند. این اقدام سبب شد که باشگاه اجباراً به نام اسپانیایی «Club de Fútbol Barcelona» تغییر نام دهد و همچنین پرچم کاتالونیا را از نماد باشگاه حذف کند.به هر حال این سابقه تاریخی و سیاسی از آنجا که مربوط به تاریخ معاصر اسپانیاست بر افکار عمومی ملت کاتالان تاثیر منفی زیادی داشته است و حساسیت بازی آنها را دوچندان کرده است.

البته این صف بندی نیروهای چپ و راست گویی به گونه ای با تاریخ اسپانیا عجین شده است. بیشتر احزابی که در کاتالان به عنوان مخالف اقتدار حکومت مرکزی اسپانیا شناخته می شوند و آنها که در راه اعطای خودمختاری و اختیارات قانونی بیشتر در چهارچوب فدرالیسم اسپانیا عمل می کنند در زمره احزاب چپ به شمار می آیند. در مقابل رئال مادرید هنوز هم تمثیلی از نیروهای سیاسی راست و محافظه کار است و تغییر چندانی از این لحاظ در موقعیت آن حاصل نشده است. در تصور هوادران بارسا بازیکنان رئال همان لشکر فاشیستی و دست راستی هستند که فرانکو آنها را مامور فتح بارسلون ساخته بود و بازیکنان بارسا جبهه واحد جمهوری خواهان و آزادی خواهان اسپانیا را تشکیل می دهند. بدیهی است که تصور چنین مسایل در ذهن دو طرف بر دامنه تعارضات و دشمنی های آنان بیافزاید و به فوتبال طعم تند و تیز سیاسی ببخشد.

در هر بازی بارسا و رئال تمام این مسایل با هم ترکیب می شوند تا در نیوکمپ یا سانتیاگوبرنابئو شاهد نبردی سیاسی به قدمت تاریخ تاسیس اسپانیا باشیم. این مثال بهترین الگوی فرآیند تبدیل "امر ورزشی" به "امر سیاسی" است که تمام زوایا و ابعاد یک نبرد هویتی را آشکار می سازد. این زمینه های به نسبت مشابه فرهنگی ، زبانی ، تاریخی ، جغرافیایی و جمعیتی بین کاتالان و آذربایجان در کنار احساس مشترک فعالان ملی درباره ماهیت مبارزات هویت طلبانه خود با مبارزات هویت طلبانه کاتالان باعث شده است که فعالان ملی همواره نگاهی تحسین آمیز به تجربه این ملت داشته باشند.

با ظهور پدیده تراختور در حکومت ملی و مقایسه آن با نقشی که بارسلون در احیای فرهنگ و زبان کاتالانی داشته است می توانیم به نکات آموزنده ای از نقش آفرینی یک پدیده ورزشی در مبارزات سیاسی دست یابیم. البته پیش از هر چیز باید عنوان کنیم پروسه ای که در اینجا برای تبیین و تفسیر چگونگی سیاسی شدن یک امر ورزشی استفاده شد از یک دیدگاه خوش بینانه استخراج شده است. در این دیدگاه امکان تجلی امر سیاسی در امر ورزشی با تکیه بر متدهای نوین مورد توجه قرار گرفته است.

در این زمینه پیوستگی سیاست ، فرهنگ ، اقتصاد و ورزش به عنوان امکانی مثبت برای جنبش های اجتماعی–سیاسی معاصر ارزیابی می شود. جنبش های اجتماعی–سیاسی همه حوزه های اجتماعی را به مثابه میدانی قلمداد می کنند که می توانند در آن هویت خاص خود را بروز دهند. حال این حوزه اجتماعی می تواند معطوف به یک زمینه ورزشی ( تیم فوتبال ) باشد یا یک زمینه هنری ( اثرنقاشی ).

مبارزات اجتماعی همان گونه که به اشکال گوناگون در جامعه نمود پیدا می کند به شکل سمبل های ورزشی ، رفتارهای معترضانه هواداران و کارناوال های شادی ورزشی در عرصه ورزش نیز جاری و ساری است. اگر تیم های فوتبال را نماینده تضادهای هویتی در قالب های فرهنگی ، ملی ، مذهبی ، زبانی ، طبقاتی بدانیم پس میدان ورزش به عرصه مبارزات سمبلیک و نمادینی تبدیل می شود که بسیار مورد تاکید تئوری های جنبش های نوین اجتماعی قرار گرفته است.

در مقابل این دیدگاه خوش بینانه دیدگاه دیگری نیز وجود دارد. در این دیدگاه سلطه فرهنگی جوامع مدرن یکی از اساسی ترین مشکلات جامعه بشری قلمداد می شود. هربرت مارکوزه از توده ای شدن فرهنگ و صنعت فرهنگ نوین سخن می گوید. به اعتقاد وی سینما ، سکس ، موسیقی ، تبلیغات و ورزش به عنوان جلوه های گوناگون فرهنگ در جامعه نوین جنبه ای تخدیرکننده دارد. یعنی باعث شادکامی ها و امیدواری های کاذب در افراد می شود و حکومت های توتالیتر از این طریق افراد را کنترل می کنند.

توده ای شدن و یک شکل شدن جامعه به عنوان خطری که جامعه را تهدید می کند در نظر وی از طریق این جلوه های فرهنگی مهیا می شود. همه این موارد با ایجاد آگاهی کاذب افراد را از روند وقایع و اتفاقات مهم جامعه منحرف می کند. کانالیزه شدن افراد در جامعه نوین و تخلیه کنترل شده انرژی روانی آنها در زمینه های دیگر هم جلوی بروز اعتراضات سیاسی را می گیرد و هم باعث شادکامی های مقطعی و تصنعی می شود تا افراد احساس خوشبختی کاذب کنند. اندیشمندان اجتماعی عقیده دارند که ورزش یکی از مهم ترین ابزاری است که با توجه به محبوبیت مردمی مورد سوء استفاده حکومت های توتالتیر قرار می گیرد.

المپیک 1936 برلین بهانه ای بود برای هیتلر و نظام نازی در آلمان تا اقتدار خود را به جهانیان نشان دهد. البته در کنار این نمایش اقتدار هیتلر به دنبال آن بود که همبستگی و غرور ملی آلمانی ها را با اتکا به پیروزی های ورزشی متعدد افزایش دهد و برتری نژاد آریا را بر دیگر نژادهای بشری نشان دهد. درست دو سال بعد در جام جهانی 1938 نوبت به موس.لینی و ایتالیا رسید که در عرصه فوتبال برتری های خویش را برهمگان تحمیل کنند. ایتالیا به حکم میزبانی و حمایت آشکار داوران و فشارهای سیاسی توانست کاپ این دوره را به خود اختصاص دهد و گامی بزرگ برای ارائه چهره ای موجه و ملی از حزب فاشیست در میام مردم ایتالیا ترسیم کند. جام جهانی 1978 آرژانتین نیز در حکم همین کنال تخلیه انرژی و شادکامی کاذب محسوب می شد. آرژانتین در آن دوران به طور گسترده درگیر آشوب ها و اعتراضات سیاسی مردمی به دولت کودتا بود. اما با قهرمانی در جام جهانی این اتفاق به عنوان مسکنی برای کاهش اعتراضات مردمی عمل کرد و سهم مهمی در آرامش جامعه داشت.

اکثر حکومت های دیکتاتوری فوتبال را عرصه‌اي مناسب براي يك نمايش سياسي می دانند. آنها فوتبال را تحت كنترل خود درمي‌آورند تا سيطره‌ شان را بر مردم تحكيم كنند. فوتبال در اين كشورها با سياست پيوند عميق‌تري دارد زيرا در كشورهاي ديكتاتوري همه چيز در خدمت سياست است و سياست در خدمت مردم نيست. عرصه ورزش و به خصوص فوتبال در دنیای مدرن به طور کلی محل نمایش اقتدار سیاسی نظام سیاسی ، افزایش مقبولیت و مشروعیت حکومت ، نمادسازی از رهبران موفق و مردمی ، انحراف افکار عمومی از مشکلات اساسی جامعه ، جبران شکست های ملی در عرصه های ورزشی و ایجاد همبستگی و غرور ملی استفاده می کند.

اگر به پدیده تراختور در حرکت ملی را از دیدگاه اول مود بررسی قرار دهیم باید عنوان کنیم که حرکت ملی یک جنبش اجتماعی – سیاسی است که در مبارزات سیاسی خویش از ترکیب الگوهای مبارزاتی کلاسیک و نوین استفاده می کند. جدا از مبارزات سیاسی کلاسیک در تاریخچه حرکت استفاده از الگوهای مبارزاتی نوین هم بکرات دیده می شود.

حرکت ملی پیش ازاین در ادوار مختلف بر مبارزات سمبیلک که حامل بار هویتی و سیاسی ملت آذربایجان باشد استفاده کرده است. کارناوال شادی ای که در روز تولد بابک برگزار می شد بهترین نمونه برای بررسی است. این پدیده در سال های پیشین به مناسبت تولد بابک در قلعه برگزار می شد و دارای یک بعد سمبلیک هویتی برجسته بود. این امر به منزله کانالی برای ارتباط مستقیم با مردم و آگاهی دهی ملی به مردم استفاده می شد. اجرای برنامه هایی که ناظر بر هویت ملی آذربایجان بود مانند موسیقی ، رقص ، شعر خوانی ترکی و در کنار آن میتینگ های سیاسی مراسم قلعه را به مکانی مناسب برای بیداری ملت آذربایجان تبدیل می کرد. در نهایت حاکمیت با توجه به خطراتی که از این ناحیه متوجه آن می شد با تمام قوا جلوی برگزاری این مراسم را گرفت.

امروز با نگاه به پدیده تراختورسازی و حضور صدهزار نفری مردم در استادیوم به نوعی خاطرات قلعه بابک برای فعالان ملی تجدید شده است. اکنون فضای ملی آذربایجان چنان بر بازی های تراختور سایه افکنده است که در چشم اکثر مردم این بازی در حکم یک مبارزه سمبلیک و هویتی نگریسته می شود. اثرات آگاهی بخش ملی این بازی فوتبال هر روز بیشتر از گذشته مورد تاکید فعالان ملی قرار می گیرد. بعد سمبلیک تیم تراختورسازی برای ملت آذربایجان چیزی است که نمی تواند مورد انکار کسی قرار بگیرد. تفسیر و توضیح پدیده تراختوربا دیدگاه اول حاوی نکات مثبت فراوانی است و نزدیکی این الگو را به الگوهای جهانی به خصوص بارسا نشان می دهد.

دیدگاه دوم سوء استفاده یک حکومت توتالتیر و دیکتاتوری را از یک تیم ورزشی مورد توجه قرار می دهد. از این منظر بدبینانه تراختور به مثابه ابزاری است که برای تخلیه انرژی و کانالیزه شدن پتانسیل های مردمی مورد استفاده قرار می گیرد. این مسئله به خصوص با توجه به فضای ملتهب سیاسی کنونی ایران بهترین بهانه برای حکومت به شمار می رفت تا از این ابزار برای مشغول نگه داشتن افکار عمومی و عدم توجه به مسایل جاری کشور بهره ببرد. از آنجا که حکومت در یک موقعیت کنترل شده و استریلیزه فضای ملی آذربایجان را شبیه سازی می کند بنابراین مانع از آزادی انرژی ها و پتانسیل های حقیقی در مبارزات سیاسی واقعی آذربایجان خواهد شد.

تطبیق دیدگاه دوم بر پدیده تراختور و حرکت ملی دورنمای امیدوار کننده ای از آن به دست نمی دهد. با توجه به وضعیت سیاسی موجود در ایران و توتالیتاریسم حاکم در ایران اگر اندکی با دقت و بدون تعصب نگاه کنیم امکان بروز این وضعیت را خواهیم دید. البته در این باره نیز نباید راه افراط را در پیش گرفت و دچار توهم توطئه شد. بهتر است که در این زمینه دیدگاهی واقع بینانه و منطبق با واقعیت های موجود داشته باشیم.

برای بهره برداری از نکات مثبت و منفی این دو دیدگاه بهتر است که با دیدی ترکیبی و مقایسه ای تطبیقی وضعیت تراختور در آذربایجان با وضعیت بارسا در کاتالان مباحث را به صورت عینی و با بررسی فوایدی که این پدیده می تواند داشته باشد و هزینه هایی که حرکت می تواند از این بابت متحمل شود پی بگیریم.

حضور تراختور در لیگ برتر و ایجاد موج های قرمز سراسری در مناطق ترک نشین یک بار دیگر زمینه های تضاد و تعارض هویتی ما بین فارس و ترک را با شدت بیشتری فراهم کرد. استقبال گسترده ملت آذربایجان از بازیهای تراختورسازی و نمایش شعور و فرهنگ بالای تماشاگران در بازی های این تیم که در واقعیت تا حدود زیادی فضای دوقطبی حاکم بر فوتبال ایران را شکست چندان به مذاق دست اندرکاران امور ورزشی در ایران اعم از مسئولان فدارسیون و روزنامه نگاران خوش نیامد. مقاومتی که تمام مسئولان ورزشی و اصحاب رسانه برای جلوگیری از داستان قرمزته – آبیته از خود نشان می دهند یک بار دیگر به وضوح نشان داد که در ایران ساختار شوونیسم در نظام سیاسی نه تنها می خواهد در عرصه های سیاسی ، فرهنگی ، اجتماعی ، اقتصادی اقتدار خود را حفظ کند بلکه در عرصه ورزشی نیز از شکست اقتدار خویش واهمه دارد . سانترالیسم و شوونیسم حاکم در ایران اگرچه در روند آسیملاسیون فرهنگی و زبانی ملت آذربایجان حالت نهفته دارد اما در این عرصه ورزشی به صورت آشکار خود را نشان داده است. شعارهای نژادپرستانه و توهین آمیز به ملت آذربایجان در بازی های تیم تراختور که در اکثر شهرهای فارس نشین دیده شده است در کنار کارشکنی و سنگ اندازی همه مسئولان کشوری و استانی نشان از بغض و دشمنی دیرینه آنها نسبت به آذربایجان دارد.

باید عنوان کنیم که شاید هیچ پدیده ای به اندازه تراختور نمی توانست تضادهای مرکز – پیرامون را تا این اندازه در هواداران معمولی این تیم ایجاد کند. هواداران معمولی و ورزشی تراختورسازی که روزی تنها منبع هویتی آنها تیم تراختور بود با افزایش بعد ملی به بعد ورزشی تراختور احساس هویت مضاعفی پیرامون آذربایجان می یابند. روند رو به اافزایش شعارهای ملی به زبان ترکی که از ابتدای لیگ آغاز شده است و هر روز کیفیت بیشتری پیدا کرده است در کنار استقبال گسترده مردم دیگر هیچ شکی باقی نمی گذارد که روح ملی آذربایجان بر این بازی ها سایه افکنده است.

بازی تراختور با تیم های مناطق مرکزی همچون تهران و اصفهان حامل تضادهای مرکز – پیرامون است و حقایق تضاد ملی موجود در میان فارس و ترک را در جغرافیای سیاسی ایران به نمایش می گذارد. این تضاد در عرصه ورزشی فرصتی را برای ملت آذربایجان فراهم آورده است تا با حضور در استادیوم و استقبال گسترده از بازی های این تیم همبستگی ملی خود را به نمایش بگذارند و مطالبات ملی اشان را در قالب شعارهای ملی مطرح کنند. تراختورنمادی است که همه آذربایجانیان در پناه آن تمایز هویتی ، فرهنگی و زبانی خویش را از دیگر مناطق ایران نشان می دهند. با این مقایسه اجمالی میان تراختور و بارسا ، به نقش حرکت ملی آذربایجان در قبال این پدیده می پردازیم.

ابتدا به ساکن باید عنوان کنیم که پیدایش پدیده تراختور در حرکت ملی مدیون ذهنیت پراگماتیک فعالان است. حرکت بدون ترس و واهمه از انگ زنی نیروهای رقیب و در فضایی ملتهب و متشنج که تقریبا تمام نقط ایران را به خود مشغول کرده بود وارد بازی تراختور شد. با گذشت زمان و پرورش هر چه بیشتر موضوع ، زمینه های جدیدی در این باره پیش روی فعالان قرار می گرفت. همان طور که در متن اشاره کردیم همزمانی پیدایش تراختور و جنبش سبز دلیلی شد تا فعالان ملی در پناه آن و رنگ های قرمز طرفداران ، جدایی خویش را از این جریان هرچه بیشتر آشکار کنند.

گزینه تراختور درست زمانی پیش روی فعالان قرار گرفت که تمام منافذ ارتباطی مستقیم حرکت با مردم توسط حکومت بسته شده بود. همچنین پیرو اتفاقات بعد از انتخابات حرکت دچار رکود و انفعال بود بنابراین پیدایش یک زمینه جدید و گسترده مانند تراختور که با اقبال افکار عمومی ملت آذربایجان مواجه بود ، بهترین فرصت برای بازیابی روحیه فعالان برای فعالیت های آتی به شمار می رفت.

بازی های تراختور نشان داد که مبارزات حرکت ملی آذربایجان در زمینه بیداری شعور و آگاهی ملی به مرحله ای غیرقابل برگشت رسیده است. این استقبال گسترده در شهرهای مختلف آذربایجان همچون تبریز ، اردبیل و ارومیه تنها در سایه شعور ملی آذربایجان توجیه پذیر است که امکان همبستگی ملی را در میان مردم این شهرها در حول و حوش یک موضوع مشترک فراهم کرده است. این موضوع مشترک در اینجا یک تیم ورزشی است که از نگاه ملت آذربایجان در حکم نمادی از هویت ملی آنان به شمار می آید. بنابراین در افکار عمومی حمایت از آن یک وظیفه ملی است.

به نظر می رسد که با حضور تراختور روند بیداری شعور ملی آذربایجان شتاب بیشتری گرفته است. حرکت ملی صاحب فرصتی شده است تا هویت آذربایجانی را در فضای عمومی و در میان مردم به شکل گسترده و فراگیر مطرح کند. این تجربه شاید تنها قابل مقایسه با تجربه قلعه بابک باشد که حرکت توانست گام های بزرگی را در عمومی کردن امر سیاسی بردارد. البته در این میان تفاوت هایی نیز در میان این دو تجربه وجود دارد که باید مورد توجه قرار بگیرد. اگر در مراسم قلعه بابک ابتکار عمل با فعالان ملی بود و آنها می توانستند این فضا را کنترل و مدیریت کنند اما در بازی های تراختور به علت فضای استریلیزه استادیوم ورزشی ، قدرت مانور فعالان ملی و دامنه فعالیت آنان محدود می شود. به یک معنا چون در اینجا تمام شرایط تحت کنترل و مدیریت فعالان ملی نیست پس فعالیت در این زمینه برخلاف تجربه قلعه بابک ، نیازمند دقت بیشتری است و ریزه کاری زیادی دارد.

فعالان ملی باید توجه داشته باشند که تلاش خود را متمرکز بر مدیریت هرچه بیشتر فضای موجود از حواشی و متن این بازی متمرکز مکنند تا گام های خود را در زمینه بیداری شعور ملی آذربایجان با قدرت بیشتری بردارند. تراختور تیمی است که برخلاف بارسا یک تیم خصوصی و مردمی نیست و وابسته به یک کارخانه دولتی و سپاه پاسداران است و بنابراین نهادهای امنیتی و حکومتی می توانند زمینه حذف آن را از لیگ برتر فراهم بیاورند. همان طور که در این چند وقت زمزمه هایی مبنی بر این مسئله از گوشه و کنار شنیده شد. این بدان معناست از آنجا که زمینه های کنترل و مدیریت نهادهای حکومتی و امنیتی وجود دارد نباید حرکت ملی با تمام توان و انرژی وارد این میدان شود.

امروز نهادهای امنیتی بیش از همیشه با خطرات و حواشی بازی تراختورسازی درگیرهستند. آنها سایت های طرفداری را تحت کنترل قرار می دهند ، با پوسترهای تراختور برخورد می کنند ، راه sms های نظرسنجی را برای برنامه نظرسنجی می بنند ، برای جایگیزینی تلفظ رسمی و دولتی "تراکتور" بجای تلفظ عامیانه و مردمی " تراختور" تلاش می کنند، به دنبال طراحی شعارهای جهت دار هستند و در بازی های اخیر همیشه تعدادی از تماشاگران را بازداشت می کنند. حتی مسئولان استانی و نمایندگان مجلسی که در ابتدا از حمایت همه جانبه از تیم تراختور دم می زدند با وقایع اتفاق افتاده موضع خویش را تعدیل و تصحیح کرده اند.

آنها که از سیاسی شدن بازی های تراختورسازی می ترسند به اقدامات تقابلی دست می زنند غافل از آن که که همه این مسایل بر ابعاد سیاسی تراختور می افزاید. بحث مدیریت و کنترل فضای پیرامون حول و حوش تراختور از این مسایل نشات می گیرد. به طور قطع مدنظر فعالان ملی از بازی های تراختور افزایش شعور ملی است. این همان فرایند تبدیل "امر ورزشی" به "امر سیاسی" است که در جای جای مطلب به آن اشاره شده است. به عبارت بهتر در این پروسه فوتبال است که در خدمت سیاست قرار می گیرد. به نظر می رسد تا مقطع کنونی فعالان ملی موفق شده اند که فضای عمومی متن و حاشیه بازی های تراختور را تحت کنترل خود به دست آورند و به آن رنگ و بوی ملی ببخشند.

اما حالت دیگری نیز می توان متصور شد. در این حالت این سیاست است که در خدمت فوتبال قرار می گیرد. یعنی همان کانالیزه شدن پتانسیل های اعتراضی و احساس روانی خوشایند ناشی از تخلیه انرژی است. به نظر ، غلبه احساسات بر فعالان ملی عمده عاملی است که باعث می شود در این دام بیفتیم. فعالان ملی باید به یاد داشته باشند که تراختور تنها یکی از زمینه های گوناگون فعالیت حرکت شمرده می شود و امتیاز آن در افزایش شعور و آگاهی ملی است. حرکت نباید تمام پتانسیل و انرژی خویش را برای تراختور صرف کند بلکه در این زمینه باید نقش راهبری و مدیریت امکانات مثبتی که از این بابت فراهم شده است برعهده بگیرد. یعنی فعالان نباید اسیر جو و احساسات شوند بلکه باید مدیریت و کنترل فضا را در اختیار داشته باشند. در این مدت شبکه های اجتماعی هوادارای ، حلقه های بلاگی ، سایت های اینترنتی و کمپین های زیادی در پیرامون تراختور ایجاد شده است که با قطع یقین می توان گفت که فضای مسلط آنها ملی است. این تنها گوشه ای از امکان مثبت ایجاد شده است که می تواند مورد استفاده و بهره بردای حرکت قرار بگیرد.

در نهایت با طرح این پیش فرض منفی که تراختور به مثابه کانالی است که موجبات تخلیه انرژی مردم می شود و از بروز اعتراضات اصیل مردمی ممانعت به عمل می رود به گوشه دیگری از واقعیات مطرح درباره این پدیده می پردازیم. این پیش فرض منفی که بیشتر از سوی مخالفان و ناراضیان از سکوت آذربایجان در قبال جنبش سبز مطرح می شود بر این استدلال استوار است که حکومت با بازی تراختورسازی افکار عمومی آذربایجان را به خود مشغول داشته و موجبات تخلیه انرژی آنها را فراهم کرده است تا در نتیجه باعث جدایی مردم آذربایجان از اعتراضات سراسری ایران شود. حتی اگر این پیش فرض منفی را هم مبنا قرار دهیم با مشاهده روند کنونی تراختور در حرکت باید اذعان کنیم که این فرصت نه در غیرسیاسی شدن فضای عمومی آذربایجان که در سیاسی شدن هر چه بیشتر آن عمل کرده است. این مسئله شاید از آن رو مورد اعتراض و مخالفت جریان های مرکزگرا قرار گرفته است که این سیاسی شدن در جهت منافع آنان قرار نداشته است و بیشتر معطوف به منافع سیاسی حرکت ملی بوده است.

در هر حال امکانات مثبت و سازنده تراختور ماحصل ماهیت انعطاف پذیر و پراگماتیک حرکت است که همیشه به عنوان یک امتیاز توانسته است آن را از بن بست و انفعال خارج کند. حرکت ملی همچنان که پیش از این صفحه های جدیدی در مبارزه اجتماعی، سیاسی، اقتصادی، فرهنگی، هنری، ادبیاتی با شوونیسم گشوده بود این بار با آمادگی و احاطه بیشتر پا به عرصه های ورزشی گذاشته است. دامنه مبارزات حرکت ملی آذربایجان هر روز گسترده تر می شود و امیداواری ها برای حصول به اهداف مورد نظر افزوده می شود. بنابراین حرکت ملی تا آن روز که به اهداف خود دست یابد باید به فکر تعمیق مبارزات خویش در تمامی زمینه ها باشد.



گلجک بیزیمدیر]]> http://azergun.com/forum/showthread.php?tid=327 Tue, 02 Feb 2010 10:36:58 -0600 http://azergun.com/forum/showthread.php?tid=327 http://azergun.com/forum/showthread.php?tid=326 Mon, 01 Feb 2010 06:44:17 -0600 http://azergun.com/forum/showthread.php?tid=326 لیست نمایندگان تورک زبان رو بزارین لوطفا]]> لیست نمایندگان تورک زبان رو بزارین لوطفا]]> http://azergun.com/forum/showthread.php?tid=325 Mon, 01 Feb 2010 04:43:26 -0600 http://azergun.com/forum/showthread.php?tid=325 به نظر من این گونه نرم افزار های آموزشی تاثیر زیادی در حفظ زبان تورکی خواهد داشت.
قطعا کسانی هستند که از ای پروژه حمایت مالی میکنن.]]> به نظر من این گونه نرم افزار های آموزشی تاثیر زیادی در حفظ زبان تورکی خواهد داشت.
قطعا کسانی هستند که از ای پروژه حمایت مالی میکنن.]]> http://azergun.com/forum/showthread.php?tid=324 Sat, 30 Jan 2010 13:40:39 -0600 http://azergun.com/forum/showthread.php?tid=324 http://azergun.com/forum/showthread.php?tid=323 Fri, 29 Jan 2010 05:15:17 -0600 http://azergun.com/forum/showthread.php?tid=323 məsələnایرادyerinə nəmənə işlədax]]> məsələnایرادyerinə nəmənə işlədax]]> http://azergun.com/forum/showthread.php?tid=322 Thu, 28 Jan 2010 06:21:27 -0600 http://azergun.com/forum/showthread.php?tid=322 http://azergun.com/forum/showthread.php?tid=321 Thu, 28 Jan 2010 06:19:36 -0600 http://azergun.com/forum/showthread.php?tid=321 http://azergun.com/forum/showthread.php?tid=320 Thu, 28 Jan 2010 06:13:43 -0600 http://azergun.com/forum/showthread.php?tid=320 http://azergun.com/forum/showthread.php?tid=319 Tue, 26 Jan 2010 19:54:41 -0600 http://azergun.com/forum/showthread.php?tid=319 http://azergun.com/forum/showthread.php?tid=318 Tue, 26 Jan 2010 17:10:11 -0600 http://azergun.com/forum/showthread.php?tid=318 این روز ها بیشتر افراد در خانه گامبوتر دارند.فایل های صوتی ، توجه هر کسی رو جلب میکنه و این فایل ها به آسانی در بین افراد فامیل دست به دست میجرخه.]]> این روز ها بیشتر افراد در خانه گامبوتر دارند.فایل های صوتی ، توجه هر کسی رو جلب میکنه و این فایل ها به آسانی در بین افراد فامیل دست به دست میجرخه.]]>